Op 1 mei is het precies veertig jaar geleden dat het eerste .nl-domein werd geregistreerd. Waar tegenwoordig binnen een paar minuten een domeinnaam kan worden vastgelegd, was dat in de jaren tachtig nog pionierswerk. Een kleine groep wetenschappers, onderzoekers en technologen legde toen de basis voor het Nederlandse internet zoals we dat vandaag kennen. Hostingprovider Hostnet blikt samen met SIDN, de registry van het .nl-domein, terug op de eerste jaren van het Nederlandse internet en de organisaties die destijds als eersten een domeinnaam registreerden.
De godfather van .nl
Dat we dit jaar het 40-jarig bestaan van het .nl-domein vieren, is voor een groot deel te danken aan één man. Piet Beertema, die als systeembeheerder werkte bij het Centrum Wiskunde & Informatica, kwam op het idee om voor Nederland het .nl-topleveldomein aan te vragen. Deze aanvraag werd op 25 april 1986 goedgekeurd door een Amerikaanse internetpionier. Op 1 mei 1986 registreerde Beertema met cwi.nl de allereerste .nl-domeinnaam en zo was Nederland het eerste land buiten de Verenigde Staten met een eigen landcode op het internet.
Tot de oprichting van SIDN in 1996 was Beertema verantwoordelijk voor alle Nederlandse domeinregistraties. Elke aanvraag kwam per e-mail binnen en werd vervolgens handmatig toegevoegd aan een tekstbestand op zijn computer.
Die rol leverde hem een bijna mythische status op in de Nederlandse internetgeschiedenis. Niet voor niets wordt Beertema vaak de Godfather of .nl genoemd. Hij beheert nog steeds een website met dezelfde naam: godfatherof.nl.
Een .nl-domeinregistratie van 40 jaar lang winnen?Om de veertigjarige verjaardag van het .nl-domein te vieren, geeft Hostnet een domeinregistratie van 40 jaar lang weg. Doe mee en win!
Internet vóór websites
Domeinnamen bestonden al voordat er websites waren. In de beginjaren werd het internet vooral gebruikt voor e-mail, bestandsuitwisseling via FTP en toegang tot externe computersystemen via Telnet.
Daarvoor gebruikten computers aanvankelijk IP-adressen: lange numerieke codes die moeilijk te onthouden waren. Met de introductie van het Domain Name System (DNS) in 1983 werd het mogelijk om die nummers te vervangen door herkenbare namen zoals cwi.nl.
Het World Wide Web, zoals we dat nu kennen, zou pas in 1991 door CERN worden geïntroduceerd.
Universiteiten domineerden het vroege internet
De lijst met oudste .nl-domeinnamen laat zien hoe klein en academisch het Nederlandse internet begon. De complete top 10 van oudste domeinen bestaat uit onderwijs- en onderzoeksinstellingen.
Na cwi.nl volgden onder meer Hogeschool Eindhoven, het Nationaal Lucht- en Ruimtevaartlaboratorium, de Haagse Sociale Academie, de Katholieke Universiteit Brabant en de Katholieke Universiteit Nijmegen.
Van de eerste honderd registraties bestaat maar liefst twee derde uit universiteiten, hogescholen en onderzoeksinstituten.
Dat is niet toevallig. Het internet werd in die tijd vooral gebruikt door wetenschappers om data, software en rekenkracht met elkaar te delen.
PlaatsDomeinNaamHuidige naamDatum registratie1cwi.nlCentrum voor Wiskunde & Informatica01-05-19862hse.nl Hogeschool EindhovenFontys Hogeschool17-05-19863nlr.nlNationaal Lucht- en Ruimtevaartlaboratorium05-06-19864hsa.nlHogeschool AlkmaarInHolland08-06-19865kub.nlKatholieke Universiteit BrabantTilburg University26-06-19866nih.nl Nederlands Instituut voor HersenonderzoekNederlands Herseninstituut28-06-19867kun.nlKatholieke Universiteit NijmegenRadboud Universiteit07-07-19868kvi.nl Kernfysisch Versneller InstituutOpgegaan in Rijksuniversiteit Groningen12-07-19869hzeeland.nlHogeschool ZeelandHZ University of Applied Sciences19-08-198610stc.nlScheepvaart en Transport College30-08-1986
Afkortingen waren de standaard
Een ander opvallend detail uit de eerste registraties is hoe kort de domeinnamen zijn. Vrijwel alle vroege domeinnamen bestaan uit afkortingen zoals cwi.nl, nlr.nl, kub.nl, kun.nl, rug.nl en tue.nl.
Dat komt doordat domeinnamen in de beginjaren vooral werden gebruikt door systeembeheerders en onderzoekers. Websites bestonden nog niet en marketing speelde geen rol. Een korte interne afkorting was voldoende om een computer of netwerk te identificeren.
Pas later, toen bedrijven en consumenten het internet ontdekten, werden domeinnamen langer en beschrijvender. Tegenwoordig zijn korte websites weer erg in trek. Doordat veel korte domeinnamen al bezet zijn, wisselen deze soms voor hoge bedragen van eigenaar.
Bedrijven ontdekten het internet later
Hoewel bedrijven tegenwoordig een groot deel van het internet vormen, waren ze in de beginjaren nog een kleine minderheid.
De eerste grote commerciële naam in de lijst is Philips, dat op 24 september 1986 het domein philips.nl registreerde. Daarna volgden onder meer bedrijven als Océ, Oracle en Q8. Het grootste gedeelte van de bedrijven die tot de internetpioniers kunnen worden gerekend, zijn technologiebedrijven.
Bibliotheken en kennisinstituten sluiten aan
Naast universiteiten waren ook organisaties die zich bezighielden met kennisdeling vroeg aanwezig op het internet. Zo registreerde PICA, een organisatie voor bibliotheekautomatisering, al in 1987 een domeinnaam.
In de jaren daarna volgden onder meer de Koninklijke Bibliotheek, openbare bibliotheken en verschillende onderzoeksinstituten.
Het onderstreept dat het internet vanaf het begin werd gezien als een infrastructuur voor kennis en informatie-uitwisseling.
Een klein netwerk van pioniers
In de eerste jaren groeide het aantal domeinen nog langzaam. Tussen 1986 en 1991 werden nog geen honderd .nl-domeinnamen geregistreerd.
Dat komt doordat internettoegang beperkt was en elke registratie handmatig werd verwerkt. Veel van deze pioniers bestaan vandaag de dag nog steeds. Organisaties als CWI, SURF, Nikhef en verschillende universiteiten spelen nog altijd een belangrijke rol in de Nederlandse digitale infrastructuur. Andere namen uit de lijst groeiden uit tot internationale technologiebedrijven, zoals ASML.
Van pioniers naar miljoenen domeinnamen
Waar het Nederlandse internet begon met één enkele domeinnaam in 1986, groeide het in de decennia daarna razendsnel. De komst van het World Wide Web in de jaren negentig maakte het internet toegankelijk voor een veel groter publiek.
In 2003 werd het bovendien mogelijk voor particulieren om eenvoudig een .nl-domeinnaam te registreren. Dat leidde tot een enorme groei: datzelfde jaar werd al de miljoenste .nl-domeinnaam geregistreerd.
Vandaag telt Nederland meer dan zes miljoen .nl-domeinnamen en behoort het tot de grootste en veiligste landendomeinen ter wereld.
De digitale erfenis van de eerste jaren
De oudste Nederlandse domeinnamen laten zien hoe het internet begon: als een klein netwerk van wetenschappers, onderzoekers en technologen die experimenteerden met een nieuwe manier om computers met elkaar te verbinden.
Wat begon met een handvol afkortingen op een server van CWI, groeide in veertig jaar uit tot een essentieel onderdeel van de digitale samenleving.
Bekijk hier de 100 oudste domeinnamen van Nederland:
PlaatsDomeinNaamHuidige naamSoort organisatieDatum registratie1cwi.nlCentrum voor Wiskunde & InformaticaOnderzoeks-/onderwijsinstelling01-05-19862hse.nl Hogeschool EindhovenFontys HogeschoolOnderzoeks-/onderwijsinstelling17-05-19863nlr.nlNationaal Lucht- en RuimtevaartlaboratoriumOnderzoeks-/onderwijsinstelling05-06-19864hsa.nlHogeschool AlkmaarOnderzoeks-/onderwijsinstelling08-06-19865kub.nlKatholieke Universiteit BrabantTilburg UniversityOnderzoeks-/onderwijsinstelling26-06-19866nih.nl Nederlands Instituut voor HersenonderzoekOnderzoeks-/onderwijsinstelling28-06-19867kun.nlKatholieke Universiteit NijmegenRadboud UniversiteitOnderzoeks-/onderwijsinstelling07-07-19868kvi.nl Kernfysisch Versneller Instituutopgegaan in Rijksuniversiteit GroningenOnderzoeks-/onderwijsinstelling12-07-19869hzeeland.nlHogeschool ZeelandHZ University of Applied SciencesOnderzoeks-/onderwijsinstelling19-08-198610stc.nlScheepvaart en Transport CollegeOnderzoeks-/onderwijsinstelling30-08-198611nwo.nlNederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk OnderzoekOnderzoeks-/onderwijsinstelling21-09-198612philips.nlPhilipsBedrijf24-09-198613utwente.nlUniversiteit TwenteOnderzoeks-/onderwijsinstelling16-10-198614sun.nlSun MicrosystemsOracleBedrijf30-11-198615nikhef.nlNationaal instituut voor subatomaire fysicaOnderzoeks-/onderwijsinstelling07-01-198716mpi.nlMax Planck InstituutOnderzoeks-/onderwijsinstelling03-03-198717surfnet.nlSamenwerkende Universitaire RekenfaciliteitenSURFOnderzoeks-/onderwijsinstelling31-03-198718pica.nlProject voor geÏntegreerde Catalogus Automatiseringopgegaan in OCLCBibliotheken/informatievoorziening22-05-198719sara.nlStichting Academisch Rekencentrum AmsterdamSURFOnderzoeks-/onderwijsinstelling01-06-198720tno.nlNederlandse Organisatie voor toegepast natuurwetenschappelijk onderzoekOnderzoeks-/onderwijsinstelling01-06-198721tue.nlTechnische Universiteit EindhovenOnderzoeks-/onderwijsinstelling02-07-198722ouh.nlOpen UniversiteitOnderzoeks-/onderwijsinstelling03-07-198723tudelft.nlTechnische Universiteit DelftOnderzoeks-/onderwijsinstelling23-07-198724nhtv.nlNationale Hogeschool voor Toerisme en VerkeerBreda University of Applied SciencesOnderzoeks-/onderwijsinstelling19-09-198725ecn.nlEnergieonderzoek Centrum Nederlandopgegaan in TNOOnderzoeks-/onderwijsinstelling20-09-198726nias.nlNetherlands Institute for Advanced Study in the Humanities and Social SciencesOnderzoeks-/onderwijsinstelling23-10-198727nluug.nlNetherlands Local Unix Users GroupNLUUGVereniging/community28-12-198728eur.nlErasmus Universiteit RotterdamOnderzoeks-/onderwijsinstelling13-01-198829oce.nlOcé NederlandOnderdeel van CanonBedrijf15-01-198830atcmp.nlAT ComputingBedrijf08-03-198831vsnu.nl Vereniging van Samenwerkende Nederlandse UniversiteitenUniversiteiten van NederlandOnderzoeks-/onderwijsinstelling13-04-198832oracle.nlOracleBedrijf30-05-198833rug.nlRijksuniversiteit GroningenOnderzoeks-/onderwijsinstelling02-06-198834wau.nlWageningen Agricultural UniversityWageningen University & ResearchOnderzoeks-/onderwijsinstelling06-07-198835hbo-raad.nl HBO-raadVereniging HogescholenOnderzoeks-/onderwijsinstelling16-08-198836q8.nlQ8Bedrijf7-08-198837uva.nlUniversiteit van AmsterdamOnderzoeks-/onderwijsinstelling12-10-198838nijenrode.nlNijenrode Business UniversiteitOnderzoeks-/onderwijsinstelling14-10-198839leidenuniv.nlUniversiteit LeidenOnderzoeks-/onderwijsinstelling27-10-198840itc.nlInternational Institute for Geo-Information Science and Earth ObservationOnderdeel van University of TwenteOnderzoeks-/onderwijsinstelling01-11-198841nki.nlNederlands Kanker InstituutOnderzoeks-/onderwijsinstelling13-12-198842vu.nlVrije Universiteit AmsterdamOnderzoeks-/onderwijsinstelling15-02-198943ruu.nlRijksuniversiteit UtrechtUniversiteit UtrechtOnderzoeks-/onderwijsinstelling 03-10-198944nfra.nl Netherlands Foundation for Research in AstronomyAstronOnderzoeks-/onderwijsinstelling16-01-199045ahk.nlAmsterdamse Hogeschool voor de KunstenOnderzoeks-/onderwijsinstelling01-02-199046isc.nlInformatie Centrum ScholenbouwICSadviseursBibliotheken/informatievoorziening18-02-199047nhl.nlNoordelijke Hogeschool LeeuwardenNHL StendenOnderzoeks-/onderwijsinstelling 27-02-199048amolf.nlFOM-instituut voor Atoom- en MolecuulfysicaAMOLFOnderzoeks-/onderwijsinstelling05-03-199050can.nlComputer Algebra NederlandCANdienstenOnderzoeks-/onderwijsinstelling05-03-199051xirion.nlXirion Bedrijf23-03-1990
52parcom.nl Parallel ComputingArthur VeenBedrijf27-03-199053azl.nlAcademisch Ziekenhuis LeidenUMCOnderzoeks-/onderwijsinstelling29-03-199054bull.nlBull Nederlandopgegaan in AtosBedrijf13-05-199055hobby.nlHobby Computer ClubVereniging/community21-05-199056hen.nlHogeschool EnschedeHogeschool SaxionOnderzoeks-/onderwijsinstelling20-06-1990
57kap.nlKluwer Academic PublishersWolters KluwerBedrijf27-06-199058nidi.nlNetherlands Interdisciplinary Demographic InstituteOnderzoeks-/onderwijsinstelling27-06-199059wsf.nlStichting Samenwerkingsverband Bibliotheken met Wetenschappelijk SteunfunctieBibliotheken/ informatievoorziening27-06-199060swov.nlInstituut voor Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid Onderzoeks-/onderwijsinstelling27-06-199061nioz.nlNederlands Instituut voor Onderzoek der ZeeOnderzoeks-/onderwijsinstelling27-06-199062pact.nlPact BouwserviceBedrijf02-07-199063rivm.nlRijksinstituut voor Volksgezondheid en MilieuOverheidsinstelling17-07-1990
64origin.nlOriginopgegaan in AtosBedrijf23-07-199065and.nlAND International PublishersBedrijf29-07-199066compunication.nlStichting CompunicationNon-profit/stichting27-08-199067wldelft.nlWaterloopkundig Laboratorium DelftDeltaresOnderzoeks-/onderwijsinstelling09-09-199068geveke.nlGevekeGetronicsBedrijf17-09-199069marin.nl Maritime Research Institute NetherlandsOnderzoeks-/onderwijsinstelling11-10-199070azn.nlAcademisch Ziekenhuis NijmegenRadboud UMCOnderzoeks-/onderwijsinstelling1-10-199071riks.nlResearch Institute for Knowledge SystemsOnderzoeks-/onderwijsinstelling23-10-1990
72hes-rdam.nl Hogeschool voor Economische Studies RotterdamHogeschool RotterdamOnderzoeks-/onderwijsinstelling14-11-199073rijnh.nlFOM-instituut voor Plasmafysica RijnhuizenDutch Institute For Fundamental Energy ResearchOnderzoeks-/onderwijsinstelling14-11-1990
74surfdiensten.nlSURFdienstenSURFBibliotheken/ informatievoorziening29-11-1990
75nedlloyd.nlKoninklijke Nedlloyd NVBedrijf04-12-199076hhs.nlHaagse HogeschoolOnderzoeks-/onderwijsinstelling06-01-199177west.nl West IT ConsultingBedrijf08-01-199178cri.nlCentrale Recherche InformatiedienstOverheidsinstelling15-01-199179konbib.nlKoninklijke BibliotheekBibliotheken/ informatievoorziening07-02-199180fom.nlStichting voor Fundamenteel Onderzoek der MaterieOpgegaan in NWOOnderzoeks-/onderwijsinstelling12-02-199181tmu.nlTransmediair Products & Support B.V.13-03-199182aie.nlAI EngineeringBibliotheken/ informatievoorziening18-03-199183chess.nl Chess (Computer Hardware en System Software)MymeshBedrijf15-04-199184ahold.nl AholdBedrijf14-05-199185akam.nl AkamBedrijf18-06-199186hkl.nlHogeschool Katholieke Leergangen TilburgStichting FontysOnderzoeks-/onderwijsinstelling10-07-199187abd.nlStads- of Athenaeumbibliotheek DeventerEmil Frey NederlandBibliotheken/ informatievoorziening10-07-199188pbf.nl Provinsjale Bibleteek FryslânTresoarBibliotheken/ informatievoorziening0-07-199189oba.nl Openbare Bibliotheek AmsterdamBibliotheken/ informatievoorziening10-07-199190gbu.nl Gemeentebibliotheek UtrechtDe Bibliotheek UtrechtBibliotheken/ informatievoorziening28-07-199191unisys.nl Unisys NederlandBedrijf07-08-199192ict.nl ICT AutomatiseringBedrijf13-08-199193thijssen.nlKender Thijssenovergenomen door DetronBedrijf13-08-199194asml.nlASMLBedrijf22-08-199195antenna.nlAntennaNon-profit/stichting16-09-199196raet.nlRaet Personele SystemenBedrijf17-09-199197scp.nlSociaal en Cultureel PlanbureauOverheidsinstelling18-09-199198rws.nl RijkswaterstaatOverheidsinstelling23-09-199199kema.nl KemaBedrijf26-09-1991100xelion.nlXelionBedrijf26-09-1991
