Veertig jaar .nl: zo begon het Nederlandse internet

Marek van den Oever

21-04-2026

9minutenleestijd

Op 1 mei is het precies veertig jaar geleden dat het eerste .nl-domein werd geregistreerd. Waar tegenwoordig binnen een paar minuten een domeinnaam kan worden vastgelegd, was dat in de jaren tachtig nog pionierswerk. Een kleine groep wetenschappers, onderzoekers en technologen legde toen de basis voor het Nederlandse internet zoals we dat vandaag kennen. Hostingprovider Hostnet blikt samen met SIDN, de registry van het .nl-domein, terug op de eerste jaren van het Nederlandse internet en de organisaties die destijds als eersten een domeinnaam registreerden.

De godfather van .nl

Dat we dit jaar het 40-jarig bestaan van het .nl-domein vieren, is voor een groot deel te danken aan één man. Piet Beertema, die als systeembeheerder werkte bij het Centrum Wiskunde & Informatica, kwam op het idee om voor Nederland het .nl-topleveldomein aan te vragen. Deze aanvraag werd op 25 april 1986 goedgekeurd door een Amerikaanse internetpionier. Op 1 mei 1986 registreerde Beertema met cwi.nl de allereerste .nl-domeinnaam en zo was Nederland het eerste land buiten de Verenigde Staten met een eigen landcode op het internet.

Tot de oprichting van SIDN in 1996 was Beertema verantwoordelijk voor alle Nederlandse domeinregistraties. Elke aanvraag kwam per e-mail binnen en werd vervolgens handmatig toegevoegd aan een tekstbestand op zijn computer.

Die rol leverde hem een bijna mythische status op in de Nederlandse internetgeschiedenis. Niet voor niets wordt Beertema vaak de Godfather of .nl genoemd. Hij beheert nog steeds een website met dezelfde naam: godfatherof.nl.

Internet vóór websites

Domeinnamen bestonden al voordat er websites waren. In de beginjaren werd het internet vooral gebruikt voor e-mail, bestandsuitwisseling via FTP en toegang tot externe computersystemen via Telnet.

Daarvoor gebruikten computers aanvankelijk IP-adressen: lange numerieke codes die moeilijk te onthouden waren. Met de introductie van het Domain Name System (DNS) in 1983 werd het mogelijk om die nummers te vervangen door herkenbare namen zoals cwi.nl.

Het World Wide Web, zoals we dat nu kennen, zou pas in 1991 door CERN worden geïntroduceerd.

Universiteiten domineerden het vroege internet

De lijst met oudste .nl-domeinnamen laat zien hoe klein en academisch het Nederlandse internet begon. De complete top 10 van oudste domeinen bestaat uit onderwijs- en onderzoeksinstellingen.

Na cwi.nl volgden onder meer Hogeschool Eindhoven, het Nationaal Lucht- en Ruimtevaartlaboratorium, de Haagse Sociale Academie, de Katholieke Universiteit Brabant en de Katholieke Universiteit Nijmegen.

Van de eerste honderd registraties bestaat maar liefst twee derde uit universiteiten, hogescholen en onderzoeksinstituten.

Dat is niet toevallig. Het internet werd in die tijd vooral gebruikt door wetenschappers om data, software en rekenkracht met elkaar te delen.

Afkortingen waren de standaard

Een ander opvallend detail uit de eerste registraties is hoe kort de domeinnamen zijn. Vrijwel alle vroege domeinnamen bestaan uit afkortingen zoals cwi.nl, nlr.nl, kub.nl, kun.nl, rug.nl en tue.nl.

Dat komt doordat domeinnamen in de beginjaren vooral werden gebruikt door systeembeheerders en onderzoekers. Websites bestonden nog niet en marketing speelde geen rol. Een korte interne afkorting was voldoende om een computer of netwerk te identificeren.

Pas later, toen bedrijven en consumenten het internet ontdekten, werden domeinnamen langer en beschrijvender. Tegenwoordig zijn korte websites weer erg in trek. Doordat veel korte domeinnamen al bezet zijn, wisselen deze soms voor hoge bedragen van eigenaar.

Bedrijven ontdekten het internet later

Hoewel bedrijven tegenwoordig een groot deel van het internet vormen, waren ze in de beginjaren nog een kleine minderheid.

De eerste grote commerciële naam in de lijst is Philips, dat op 24 september 1986 het domein philips.nl registreerde. Daarna volgden onder meer bedrijven als Océ, Oracle en Q8. Het grootste gedeelte van de bedrijven die tot de internetpioniers kunnen worden gerekend, zijn technologiebedrijven.

Bibliotheken en kennisinstituten sluiten aan

Naast universiteiten waren ook organisaties die zich bezighielden met kennisdeling vroeg aanwezig op het internet. Zo registreerde PICA, een organisatie voor bibliotheekautomatisering, al in 1987 een domeinnaam.

In de jaren daarna volgden onder meer de Koninklijke Bibliotheek, openbare bibliotheken en verschillende onderzoeksinstituten.

Het onderstreept dat het internet vanaf het begin werd gezien als een infrastructuur voor kennis en informatie-uitwisseling.

Een klein netwerk van pioniers

In de eerste jaren groeide het aantal domeinen nog langzaam. Tussen 1986 en 1991 werden nog geen honderd .nl-domeinnamen geregistreerd.

Dat komt doordat internettoegang beperkt was en elke registratie handmatig werd verwerkt. Veel van deze pioniers bestaan vandaag de dag nog steeds. Organisaties als CWI, SURF, Nikhef en verschillende universiteiten spelen nog altijd een belangrijke rol in de Nederlandse digitale infrastructuur. Andere namen uit de lijst groeiden uit tot internationale technologiebedrijven, zoals ASML.

Van pioniers naar miljoenen domeinnamen

Waar het Nederlandse internet begon met één enkele domeinnaam in 1986, groeide het in de decennia daarna razendsnel. De komst van het World Wide Web in de jaren negentig maakte het internet toegankelijk voor een veel groter publiek.

In 2003 werd het bovendien mogelijk voor particulieren om eenvoudig een .nl-domeinnaam te registreren. Dat leidde tot een enorme groei: datzelfde jaar werd al de miljoenste .nl-domeinnaam geregistreerd.

Vandaag telt Nederland meer dan zes miljoen .nl-domeinnamen en behoort het tot de grootste en veiligste landendomeinen ter wereld.

De digitale erfenis van de eerste jaren

De oudste Nederlandse domeinnamen laten zien hoe het internet begon: als een klein netwerk van wetenschappers, onderzoekers en technologen die experimenteerden met een nieuwe manier om computers met elkaar te verbinden.

Wat begon met een handvol afkortingen op een server van CWI, groeide in veertig jaar uit tot een essentieel onderdeel van de digitale samenleving.

Bekijk hier de 100 oudste domeinnamen van Nederland: