Wat is een IP-adres? Soorten, werking en privacy uitgelegd
Een IP-adres. Iedereen die online iets doet, heeft er een. Iedereen die een website host, krijgt ermee te maken. Maar wat is het precies? In dit artikel leg ik het uit. Wat een IP-adres is, hoe het werkt, welke soorten er zijn, en wat de AVG ermee te maken heeft. We sluiten af met een paar dingen die je voor jouw website kunt nakijken.
Wat betekent IP-adres precies?
IP-adres staat voor Internet Protocol-adres, een uniek nummer dat een apparaat op een netwerk identificeert. Vergelijk het met een huisnummer. Maar dan op het internet. Je laptop heeft er een. Je telefoon ook. En elke webserver waar een website op draait. Zonder IP-adressen zouden apparaten elkaar niet kunnen vinden en geen gegevens kunnen uitwisselen.
Hoe ziet een IP-adres eruit?
Er zijn twee versies in gebruik: IPv4 en IPv6.
IPv4
Een IPv4-adres bestaat uit vier groepen cijfers van 0 tot 255, gescheiden door punten. Bijvoorbeeld 91.184.8.50.
IPv4 gebruikt 32 bits. Dat levert in totaal zo’n 4,3 miljard verschillende adressen op. Een deel is gereserveerd voor speciale doeleinden, zoals lokale netwerken. Dat klinkt als veel. Maar door de groei van het aantal apparaten zijn IPv4-adressen schaars geworden.
IPv6
Om dat tekort op te vangen is IPv6 ontwikkeld. Een IPv6-adres gebruikt 128 bits en bestaat uit acht groepen van vier hexadecimale tekens, gescheiden door dubbele punten. Een voorbeeld:
2001:0db8:85a3:0000:0000:8a2e:0370:7334.
Met IPv6 zijn er praktisch onbeperkt adressen beschikbaar. 3,4 keer 10 tot de macht 38, om precies te zijn. Oftewel 34 met 37 nullen erachter. Ik kan me daar weinig bij voorstellen, maar het is meer dan genoeg. IPv6 wordt naast IPv4 uitgerold, niet als directe vervanger.
Hoe werkt een IP-adres?
Een IP-adres maakt het mogelijk dat apparaten elkaar op internet vinden. Maar je typt nooit zelf een IP-adres in. Je typt een domeinnaam. Tussen die domeinnaam en het IP-adres zit een vertaalstap.
Stel: je typt hostnet.nl in je browser. Achter de schermen vraagt je computer aan een DNS-server welk IP-adres bij die domeinnaam hoort. Antwoord: 91.184.8.50. Vervolgens maakt je browser verbinding met de server op dat adres en haalt de website op. Dat gebeurt allemaal binnen milliseconden.
De keten ziet er dus zo uit: domeinnaam, DNS, IP-adres, server. Wil je dieper ingaan op die middelste stap? Lees dan ons artikel over wat DNS is.
Leestip
Voor jou als website-eigenaar werkt dit allemaal automatisch. Zodra je een domeinnaam registreert en hosting afneemt, koppelen we het domein aan het IP-adres van de server waar je website draait. Daar hoef je zelf niets voor te doen. Vind je het leuk om meer over hosting te lezen bekijk dan ons artikel wat is webhosting.
Welke soorten IP-adressen zijn er?
Twee onderverdelingen zijn voor websitebeheerders relevant: publiek versus privé, en vast versus dynamisch.
Publiek versus privé IP-adres
Een publiek IP-adres is het adres waarmee jouw netwerk zichtbaar is op het internet. Je internetprovider wijst dit toe aan je router. Vanuit dat publieke adres communiceren al je apparaten met de buitenwereld.
Een privé IP-adres is het adres waarmee een apparaat binnen jouw lokale netwerk wordt herkend. Je printer bijvoorbeeld, of je smart-tv. Deze adressen zijn alleen binnen jouw netwerk geldig en zien er typisch uit als 192.168.x.x of 10.x.x.x.
Publiek IP | Privé IP |
Adres waarmee jouw netwerk zichtbaar is op het internet | Adres waarmee een apparaat binnen jouw lokale netwerk wordt herkend |
Toegewezen door je internetprovider | Alleen binnen je eigen netwerk geldig |
Maar hoe kan een heel huishouden met één publiek IP-adres toch met meerdere apparaten online? Dat regelt een techniek die NAT heet, Network Address Translation. Je router vertaalt het verkeer van alle apparaten naar dat ene publieke adres. En stuurt antwoorden weer terug naar het juiste apparaat. Voor jou werkt het naadloos.
Vast versus dynamisch IP-adres
Bij de meeste internetabonnementen krijg je een dynamisch IP-adres. Je provider wijst regelmatig een nieuw adres toe aan je router. Voor thuisgebruik merk je daar niets van. Maar voor wie een eigen server, webserver of bedrijfsdienst host, is een vast (statisch) IP-adres handiger. Het adres blijft dan altijd hetzelfde. Dat heeft een paar voordelen:
- E-mailreputatie. Je deelt geen IP-historie met een onbekende ander;
- Firewall-toegang. Bepaalde diensten zijn te whitelisten op IP;
- Bereikbaarheid. Andere systemen vinden je server altijd op hetzelfde adres.
In webhosting-context wordt een vast IP ook wel een dedicated IP genoemd. Tegenover een gedeeld of shared IP. Bij gedeelde of shared hosting (het meest voorkomende type) deel je het IP-adres met andere klanten van dezelfde server.
Wil je een eigen IP en volledige controle over je serveromgeving? Dan kies je voor een VPS. Liever de techniek aan ons overlaten? Een managed VPS is dan een goede optie.
Wat kan iemand met jouw IP-adres?
Niet zoveel, eerlijk gezegd. Iemand die jouw publieke IP weet, kan globaal achterhalen:
- Bij welke internetprovider je zit;
- In welke regio of stad je netwerk zich bevindt (geen exact adres);
- Ongeveer welke locatie advertentienetwerken kunnen targeten.
Wat een derde partij niet kan op basis van alleen een IP-adres:
- Je naam, exact adres of identiteit achterhalen;
- Toegang krijgen tot je apparaten of bestanden;
- Inzicht krijgen in wat je online doet.
In de praktijk worden IP-adressen vooral gebruikt voor analyse en advertenties. Inbraak via een IP-adres? Daar moet veel meer voor gebeuren.
Wil je je extra afschermen? Dan kun je kiezen voor een VPN, proxyserver of het Tor-netwerk. Die verbergen jouw echte IP-adres achter dat van een tussenstation.
Is een IP-adres een persoonsgegeven?
Dat is een goede vraag. En eentje waar veel ondernemers mee zitten. Want het bepaalt of je IP-adressen mag verwerken en hoe je dat moet documenteren.
Het korte antwoord: ja, een IP-adres kan een persoonsgegeven zijn. Dat is niet altijd het geval. Maar wel zodra je als verwerker de mogelijkheid hebt om het IP-adres te koppelen aan een persoon. Eventueel via de internetprovider of een andere derde partij.
Wat betekent dit voor jouw website? Als je IP-adressen verwerkt via analytics, contactformulieren of serverlogs, val je in de meeste gevallen onder de AVG. Concreet:
- Vermeld in je privacyverklaring welke gegevens je verwerkt, inclusief IP-adressen;
- Zorg voor een geldige grondslag, zoals toestemming of gerechtvaardigd belang;
- Bewaar IP-adressen niet langer dan nodig;
- Anonimiseer waar dat kan. Bijvoorbeeld door de laatste cijfers weg te halen.
Wat de AVG verder voor jouw website betekent, lees je in ons artikel Wat is de AVG?.
Hoe vind ik mijn eigen IP-adres?
Voor je publieke IP-adres is dit de snelste route: typ “wat is mijn IP” in Google. Bovenaan de zoekresultaten vind je het. Of bezoek een willekeurige “wat is mijn IP”-website. Die toont meestal ook je internetprovider en globale locatie.
Voor je privé IP-adres (het adres binnen je eigen netwerk):
- Op Windows: open de opdrachtprompt en typ ipconfig;
- Op Mac: open de Terminal en typ ifconfig, of ga naar Systeemvoorkeuren en dan Netwerk;
- Op iPhone of Android: ga naar je wifi-instellingen, tik op het netwerk waarmee je verbonden bent, en bekijk de IP-adres-informatie.
Wil je het IP-adres van een website opzoeken? Gebruik dan een DNS-checker. Vul de domeinnaam in en kies het A-record. Daar zie je het IP-adres waar de website op draait.
Wat is een IP-adres? In het kort
Een IP-adres is het unieke nummer waarmee apparaten en servers elkaar op internet vinden. Iedereen die online is heeft er een. En elke website draait op een server met een eigen IP-adres.
Voor jou als website-eigenaar gaat het meestal vanzelf. Je registreert een domein, kiest een hostingpakket, en de koppeling van domein naar IP regelt zich via DNS.
Maar er zijn een paar dingen die je zelf moet nakijken:
- Staat in je privacyverklaring dat je IP-adressen verwerkt, en op welke grondslag? Voor de meeste websites met analytics of een contactformulier is dit verplicht.
- Weet je of jouw website op een gedeeld of een vast IP-adres draait? Voor wie e-mail vanuit een eigen domein verstuurt of een eigen serveromgeving wil, kan een VPS of managed VPS een betere keuze zijn dan gedeelde hosting.
- Worden je analytics-tools standaard ingesteld om IP-adressen te anonimiseren? Veel pakketten bieden deze optie. Maar je moet hem zelf aanzetten.
Heb je vragen over jouw IP-adres, DNS-instellingen of hostingomgeving? Bel of mail onze klantenservice. We helpen je graag verder.
En ik ben benieuwd: hoe heb jij dit voor jouw website geregeld? Laat het me weten in de reacties.
