Ondernemingsplan opstellen in 7 stappen met deze uitgebreide gids met voorbeelden
Een ondernemingsplan geeft je focus, duidelijkheid en helpt bij een financieringsaanvraag. Maar hoe maak je een ondernemingsplan? Of je nu start als (parttime) zzp’er of een ondernemer bent die wil groeien, in dit artikel lees je hoe je in 7 stappen een ondernemingsplan schrijft dat een goede basis biedt voor (de verdere groei van) je bedrijf.
Ondernemingsplan opstellen: het stappenplan
Een ondernemingsplan bestaat uit vaste onderdelen, zoals je kunt lezen in Wat is een ondernemingsplan?
De stappen hieronder begeleiden je bij het opstellen van een ondernemingsplan, businessplan of bedrijfsplan (de drie termen komen vrijwel op hetzelfde neer). Bij elke stap vind je een uitleg, voorbeeld en actiepunt.
Stap 1: Kies je document of template
Kies of je een klassiek ondernemingsplan wilt schrijven of dat je bijvoorbeeld het Business Model Canvas wilt gebruiken.
- Een klassiek ondernemingsplan is een goede keuze wanneer je bijvoorbeeld een financieringsaanvraag doet. Dit kun je in een tekstverwerkingsprogramma doen of met behulp van een template van een ondernemingsplan.
- Het Business Model Canvas is handig als je op 1 A4’tje inzicht wilt in de haalbaarheid van je idee.
Maak je een ondernemingsplan voor een financier? Check eventuele aandachtspunten op hun website (of bel ze) en zet die alvast in je document.
Actie
Open je document en zet je (bedrijfs)naam op het voorblad. Zet er ook bij wat het doel van je plan is en voor wie je het schrijft.
Voorbeeld
Bedrijfsnaam: Sanne Online Marketing. Het doel van mijn ondernemingsplan is om te berekenen of mijn bedrijf winstgevend genoeg is om van te leven. Ik schrijf het voor mezelf.
Stap 2: Vertel over jou als ondernemer
Hier geef je de lezer een beeld van de ondernemer achter het bedrijf. Jij bent degene die alle beslissingen gaat maken, daarom vinden banken en partners het belangrijk om jou te leren kennen.
Schrijf op wie je bent, waarom je een bedrijf wilt starten en waarom je dat nú wilt doen. Vertel welke sterke en zwakke kanten jij hebt als ondernemer. Hoe ga je die gebruiken of opvangen? Welke kennis heb je en welke vaardigheden? Wat maakt jou geschikt als ondernemer van dit bedrijf en wat zijn je valkuilen?
Actie
Schrijf vijf alinea’s uit die antwoord geven op de volgende vragen:
- Waarom wil ik ondernemen?
- Waarom nu?
- Welke ervaring neem ik mee?
- Wat zijn mijn sterke punten? Hoe ga ik hier gebruik van maken?
- Wat zijn mijn valkuilen en hoe vang ik die op?
Voorbeeld
Sanne (34) werkte 8 jaar bij een marketingbureau. Nu wil ze voor zichzelf beginnen. Ze wil lokale ondernemers helpen met het verbeteren van hun online zichtbaarheid, zodat zij meer klanten aantrekken via Google en social media.
Na 8 jaar ervaring bij een marketingbureau merkt ze dat kleine ondernemers persoonlijke begeleiding missen. Ze wil hen direct en praktisch helpen, zonder lange contracten.
Haar sterke punten zijn strategie en duidelijke communicatie. Haar valkuil is perfectionisme; daarom werkt ze met vaste deadlines en duidelijke pakketten.
Stap 3: Beschrijf je bedrijf
Hier maak je concreet wat je bedrijf is. Je maakt de lezer duidelijk dat je hebt nagedacht over welke zakelijke beslissingen je wilt nemen.
Controleer direct of je bedrijfsnaam nog beschikbaar is als domeinnaam. Je wilt voorkomen dat je een naam kiest die al bezet is.
Actie
Schrijf algemene informatie over je bedrijf op. Je geeft de lezer informatie over je naam, KVK-nummer, beoogde domeinnaam en rechtsvorm.
Maak het plaatje compleet door aan te geven of je parttime/fulltime onderneemt, welke diploma’s en/of vergunningen je (nodig) hebt, of je algemene voorwaarden hebt opgesteld en welke verzekeringen je afsluit.
Voorbeeld
Haar bedrijfsnaam is Sanne Online Marketing, omdat de naam persoonlijk en duidelijk is. Het laat direct zien wat ze doet. Haar naam geeft vertrouwen bij lokale ondernemers.
Domeinnaam: sanneonlinemarketing.nl. Deze is kort, makkelijk te onthouden en passend bij haar doelgroep.
Rechtsvorm: eenmanszaak, want ze start alleen en loopt beperkt financieel risico.
KVK-inschrijving: ze schrijft zich in zodra haar eerste klant akkoord geeft en haar domeinnaam is geregistreerd.
Parttime of fulltime: ze start parttime (3 dagen per week) naast haar baan in loondienst. Zo beperkt ze haar financiële risico in het eerste jaar.
Wat biedt ze aan: Website-optimalisatie (SEO), Social media strategie, Google Ads beheer en Online marketing adviestrajecten. Ze werkt met vaste pakketten en losse opdrachten op basis van uurtarief.
Heeft ze diploma’s of certificaten nodig: Het is niet verplicht, maar ze heeft relevante marketingopleidingen gevolgd en Google Ads-certificering behaald.
Verzekeringen: aansprakelijkheidsverzekering voor bedrijven, arbeidsongeschiktheidsverzekering en een rechtsbijstandverzekering.
Algemene voorwaarden: ze stelt algemene voorwaarden op waarin betalingstermijnen en aansprakelijkheid zijn vastgelegd. In haar opdrachtbevestiging verwijst ze naar de algemene voorwaarden die ze als bijlage toevoegt bij de e-mail.
Stap 4: Deel je kennis over je markt & klant
Zonder klanten is er geen bedrijf. In dit onderdeel vertel je wat je aanbiedt en hoe je aan klanten komt. Dus, welk product en dienst wil je aanbieden en aan wie? Voor welk probleem biedt jouw product of dienst een oplossing? De lezer wil weten wat je aanbiedt en waarom en hoe klanten bij je gaan afnemen.
Actie
Schrijf op hoe je je product of dienst onder de aandacht van potentiële klanten brengt. Wil je dit kort en bondig doen, schrijf dan op: je doelgroep, hoe je die gaat bereiken en waarom iemand voor jou zou kiezen.
Uitgebreider? Schrijf alinea’s uit die antwoord geven op de volgende vragen:
- Wat is je doel? Beschrijf de missie, visie en kernwaarden van je bedrijf en wat je wilt bereiken.
- Wie is je doelgroep en wie niet? Vul deze zin in: Ik help [doelgroep] met [probleem] zodat zij [resultaat].
- Waarom kopen klanten je dienst of product? Welk probleem los je op?
- Beschrijf je markt. Hoe groot is de markt voor je product of dienst? Welke ontwikkelingen zie je?
- Welke concurrenten zijn er? Wat doe jij anders waardoor een klant voor jou kiest?
- Welke prijs of welk uurtarief vraag je en waarom?
- Welk verdienmodel kies je en waarom?
- Vanaf welke plek ga je werken? Waar kunnen klanten je product of dienst aanschaffen?
- Welke marketingkanalen zoals website, social media, zoekmachines of magazines ga je inzetten? Zit jouw klant daar?
- Hoe ben je online aanwezig? Noem je website, domeinnaam, je zakelijke e-mailadres en socialmediakanalen.
- Heb je budget voor marketing? Zo ja, hoeveel tijd of geld investeer je?
- Werk je met personeel? Of eventueel hulp van een andere zzp’er?
Voorbeeld
Sanne helpt lokale dienstverleners (zoals kappers en coaches) met hun online marketing, zodat zij meer aanvragen krijgen via hun website. Ze hebben wel een website, maar weinig websitebezoekers. Ze weten niet hoe ze zichtbaar worden in zoekmachines en hebben geen tijd voor marketing.
Anders dan grotere marketingbedrijven, biedt Sanne: geen lange contracten, persoonlijke begeleiding en praktische uitleg in begrijpelijke taal.
Haar marketingkanalen zijn: haar eigen website (met SEO gericht op lokale zoekwoorden), LinkedIn en netwerkbijeenkomsten in de regio.
Stap 5: Maak een financieel plan
Dit is het laatste inhoudelijke deel van je ondernemingsplan. Hierin laat je met inschattingen en berekeningen zien dat je bedrijfsidee winstgevend en financieel haalbaar is.
Kom je erachter dat je bedrijfsidee eigenlijk niet zoveel geld oplevert als je dacht? Dat is precies de reden dat je een ondernemingsplan schrijft. Wellicht kun je aan een knop draaien zodat het wel winstgevend wordt. Bijvoorbeeld een hogere prijs, zuinigere inkoop of een ander product aanbieden. Of je komt tot de conclusie dat je dit bedrijfsidee niet wilt realiseren. Ook dat hoort bij goed ondernemerschap.
Actie
Maak 4 begrotingen, waarbij je een zo goed mogelijke schatting en berekening doet van je uitgaven en inkomsten.
Gebruik een rekenprogramma zoals Microsoft Excel en maak voor elke begroting een apart tabblad aan, zo houd je overzicht en verminder je de kans op een rekenfout.
- Maak een investeringsbegroting. Schrijf op welke investeringen je nodig hebt en hoeveel ze afzonderlijk kosten en totaal bij elkaar.
- Maak een exploitatiebegroting. Schrijf op welke inkomsten en uitgaven je verwacht in een jaar. Trek de uitgaven van de inkomsten af, zo zie je hoeveel winst of verlies je draait. Vanaf welk moment is je bedrijf winstgevend?
- Maak een liquiditeitsbegroting, waarin je ziet hoeveel geld je maandelijks op je rekening hebt staan en of dat genoeg is om elke maand de rekeningen te betalen. Zet hiervoor de inkomsten en uitgaven op een rijtje per maand.
- Maak een privébegroting. Hoeveel kosten maak je in je privéleven? Vanaf wanneer kun je die kosten betalen? Hoe overbrug je de tijd dat je die nog niet kan betalen?
Voorbeeld
Sanne start als online marketing consultant vanuit huis. De cijfers in dit voorbeeld zijn fictief en dus niet gebaseerd op een bestaand ondernemingsplan.
Investeringsbegroting (voorbeeld)
Investering | Kosten |
Laptop (nieuw) | € 1.500 |
Telefoon | € 600 |
Website (hosting + domein 1 jaar) | € 150 |
Logo en basis huisstijl | € 300 |
Boekhoudsoftware (jaarlicentie) | € 240 |
Online cursussen | € 800 |
Marketingbudget | € 1.000 |
Totaal | € 4.590 |
De financiering doet Sanne vanuit eigen spaargeld, ze heeft geen lening nodig.
Exploitatiebegroting voor een jaar (voorbeeld)
Sanne werkt 3 dagen per week en factureert gemiddeld 18 uur per week. Haar uurtarief is € 85.
18 uur x € 85 = € 1.530 per week.
€ 1.530 x 48 werkweken = € 73.440 omzet per jaar. Sanne houdt 4 weken vakantie en die zijn dus niet declarabel.
Uitgaven (jaarlijks)
Kostenpost | Bedrag |
Boekhouder | € 1.200 |
Software | € 500 |
Verzekeringen | € 2.200 |
Marketingkosten | € 3.000 |
Telefoon en internet | € 1.200 |
Kantoor aan huis | € 1.000 |
Pensioenopbouw | € 6.000 |
Overige kosten | € 1.500 |
Totale kosten | € 16.600 |
- Omzet: € 73.440
- Kosten zijn: € 16.600
- Winst voor belastingen: € 56.840
Sanne maakt winst zodra haar omzet per maand hoger is dan de gemiddelde maandelijkse kosten van € 1.383. Dus als ze voldoende declarabele uren draait, kan ze vanaf de eerste maand winstgevend zijn.
Liquiditeitsbegroting
Gemiddeld per maand draait Sanne € 6.120 omzet. Haar uitgaven per maand zijn als volgt.
Uitgaven | Bedrag |
Vaste zakelijke kosten | € 900 |
Pensioen | € 500 |
Reservering belasting (35 á 40%) | € 2.200 |
Over | ± € 2.520 |
Door pensioen op te nemen in de begroting, voorkomt Sanne dat het lijkt alsof ze veel overhoudt maar niets opbouwt voor later.
Privébegroting
Privé-uitgaven: € 2.500 per maand, als je naar de liquiditeitsbegroting kijkt dan zie je dat Sanne deze kosten uit haar onderneming kan halen.
Sanne heeft nog € 10.000 spaargeld, waarvan ze bijna € 5.000 investeert in haar bedrijf. Dan heeft ze afgerond een buffer van € 5.000 waarmee ze haar privé-uitgaven 2 maanden kan betalen. Sanne start parttime met ondernemen (daarnaast in loondienst) zodat ze een grotere buffer kan opbouwen en de tijd heeft om klanten te werven.
Stap 6: Stel je actieplan op
Je hebt je plan gemaakt, nu wil je ervoor zorgen dat je het gaat uitvoeren. Ondernemen is doen!
Acties
Schrijf op welke dingen je wilt afronden in de komende 90 dagen. Maak een weekplanning.
Bepaal vervolgens je prioriteiten. Niet alles hoeft tegelijk, beslis welke 5 dingen nu het belangrijkste zijn.
Bedenk hoe je aan je eerste klanten komt en schrijf dat op.
Schrijf als laatste op, welke doelen je wilt behalen dit jaar. Dat werkt motiverend. Plan gelijk een afspraak met jezelf voor wanneer je de voortgang op deze doelen gaat checken. Een ondernemersmomentje met jezelf of een sparringpartner.
Voorbeeld
Sanne start parttime en heeft nog geen klantenbestand. Ze wil de eerste 3 maanden:
- 1 tot 2 betalende klanten
- € 1.000 tot € 1.500 maandelijkse omzet tegen het einde van de derde maand
- Website live
- Inzicht in welke marketingkanalen werken
Top 5 prioriteiten:
- Domeinnaam registreren
- Website live zetten
- Zakelijke stevige basis creëren, denk aan: administratie, verzekeringen.
- 20 ondernemers actief benaderen
- Eerste betalende klant binnenhalen
Eerste klanten:
- Sanne benadert oud-collega’s en zakelijke contacten
- Sanne plaatst een bericht op LinkedIn waarin ze haar nieuwe dienst aankondigt
- Sanne biedt 3 gratis strategiegesprekken aan
- Ze bezoekt 1 lokale netwerkbijeenkomst
Haar jaardoel is:
- € 40.000 á € 50.000 omzet
- Groei naar 4 á 6 vaste klanten
- Eventueel uitbreiding van haar uren
Stap 7: maak een samenvatting en zet je eerste stap
Maak een samenvatting en bespreek die met twee max. drie mensen om met je mee te kijken. Andere ondernemers en eventueel iemand die je vertrouwt/met speciale expertise. Praat erover en schaaf bij.
Wat is je eerstvolgende stap?
Voorbeeld
Bedrijfsnaam: Sanne Online Marketing
Ik help lokale dienstverleners, zoals kappers en coaches, om beter vindbaar te worden in Google en meer klanten te krijgen via hun website. Veel ondernemers hebben wel een website, maar halen er weinig aanvragen uit. Met praktische SEO-verbeteringen en gerichte online strategie zorg ik voor meer zichtbaarheid en concrete resultaten.
Ik start parttime en richt me in eerste instantie op ondernemers in mijn eigen regio. Mijn doel is om binnen drie maanden twee vaste klanten te hebben en mijn maandelijkse omzet te laten groeien naar € 1.500.
Ik werk met duidelijke pakketten en persoonlijke begeleiding, zonder lange contracten. Mijn ambitie is om in het eerste jaar door te groeien naar 4 á 6 vaste klanten en stabiele maandelijkse inkomsten op te bouwen.
Sannes eerstvolgende stap is het registreren van haar domeinnaam.
Veelgemaakte fouten bij een ondernemingsplan
- Te vaag blijven
- Te ingewikkeld maken
- Geen echte cijfers gebruiken (vang dit op door echt een berekening op te nemen in je plan). Schrijf je voor een financiering? Het is dan alsnog van belang dat je het niet mooier laat lijken dan het is. Het plan schrijf je ook voor jezelf, zodat je inzicht hebt op de inkomsten en kosten van je bedrijf. Tip: schrijf verschillende scenario’s.
- Plan schrijven en daarna niets doen. Zet alvast in je agenda een afspraak met jezelf: bijwerken en updaten ondernemingsplan elk half jaar.
Ondernemingsplan opstellen met AI
Een ondernemingsplan maken met AI kan je veel tijd besparen. AI helpt je bij het structureren van je plan, het formuleren van heldere teksten en het bedenken van vragen waar je zelf misschien nog niet aan had gedacht. Denk aan hulp bij het uitschrijven van je doelgroep, het aanscherpen van je kernbelofte of het overzichtelijk maken van je financiële opzet.
Maar onderschat je eigen denkkracht niet. Controleer altijd cijfers, aannames en keuzes in je plan, zo bouw je aan een stevig bedrijf. In een ondernemingsplan horen realistische verwachtingen en eerlijke berekeningen te staan waar jij achter staat. Schat je omzet en kosten realistisch in en zorg dat je ze kunt uitleggen als iemand daarom vraagt.
Gebruik AI bijvoorbeeld om je plan samen te vatten, kritische vragen te stellen of verbeteringen voor te stellen. Vraag bijvoorbeeld: “Waar zitten de grootste risico’s in dit plan?” of “Is mijn doelgroep scherp genoeg geformuleerd?” Zo maak je van AI een sparringpartner in plaats van een automatische invulmachine.
Blijf zelf verantwoordelijk voor de inhoud. Jij kent je bedrijfsidee het beste en moet uiteindelijk het werk doen om je onderneming tot een succes te maken.
